Erzurum’a Bırakılan Bin Yıllık Miras

Tarihi 10. yüzyıla uzanan ve Gürcü mimarisinin en önemli eserlerinden biri olan Oşki Manastırı, yok olma tehlikesine karşı koruma altına alınıyor. Gürcü Kralı III. Davit Kuropalati döneminde inşa edilen manastır, hem mimari zenginliği hem de taşıdığı kültürel miras nedeniyle uluslararası ilgi görüyor.

Tortum Vadisi’nde yer alan ve zamanla cami, ahır ve hatta samanlık olarak kullanılan bu eşsiz yapı, şimdi yeniden ayağa kaldırılmak üzere kapsamlı bir restorasyon sürecine giriyor. Dünya Anıtlar Fonu, Gürcistan ve Türkiye hükûmetleriyle birlikte harekete geçerek manastırın korunması için bir proje başlattı.

“Aya Sofya’dan Sonra Eşi Benzeri Yok”

Ermeni tarihçi Hakob Karnetsi, Oşki ve çevresindeki manastırları değerlendirirken, “Konstantinopolis’teki Aya Sofya dışında benzerleri yok” diyerek yapının önemine dikkat çekmişti.

Eğitim ve Din Merkeziydi

Oşki, yalnızca bir ibadet yeri değil, aynı zamanda ortaçağ Gürcü kültürünün eğitim merkezlerinden biri olarak da hizmet vermişti. 978 tarihli el yazması İncil gibi eserlerin kopyalandığı bu merkez, birçok önemli din adamını da yetiştirmişti.

Mimari Ayrıntılar Hayranlık Uyandırıyor

Tetrakonk planlı manastır, merkezde yükselen dev kubbesi, bitkisel motiflerle bezeli sütunları ve zamanla keşfedilen freskleriyle dikkat çekiyor. Yapının bazı bölümleri yıkılmış olsa da, duvarlardaki Gürcüce yazıtların bir kısmı hâlâ okunabilir durumda. 2016 yılında yapılan araştırmalarda 47 adet Gürcüce yazıt tespit edilmişti.

Koruma Altında

Bugün manastırın bazı duvarları yıkılmış durumda. Ancak çöken kısımlarda daha önce görülmeyen fresklerin ortaya çıkması, restorasyon çalışmalarına yeni bir boyut kazandırdı. Ortaya çıkarılan freskler şu anda çeşitli müzelerde koruma altına alınıyor.

Ortak Çalışma Başlatıldı

Gürcistan ve Türkiye, Oşki Manastırı’nın tarihi kimliğini koruyarak restore edilmesi konusunda ortak bir mutabakata vardı. Hazırlanan proje kapsamında hem yapı güçlendirilecek hem de iç süslemeler korunacak.