Rus İşgaline Karşı Bir Kadın Kahraman: Nene Hatun

Erzurum’un Simgesi Nene Hatun: Aziziye Savunmasının Kahramanı

Nene Hatun, Osmanlı-Rus Savaşı sırasında gösterdiği cesaretle Türk tarihinin unutulmaz kahramanları arasında yer aldı. 1857 yılında Erzurum’un Çeperli köyünde dünyaya gelen Nene Hatun, özellikle 1877’de yaşanan Aziziye Tabyası Savunması ile halk direnişinin sembolü hâline geldi.

1877–1878 yıllarında gerçekleşen Rus-Türk Savaşı (1877–1878) sırasında Rus askerlerinin 8 Kasım 1877 gecesi Aziziye Tabyası’nı ele geçirdiği haberi, sabah ezanında minarelerden halka duyuruldu. Bunun üzerine Erzurum halkı, Osmanlı askerlerine destek olmak amacıyla taş ve sopalarla tabyaya doğru harekete geçti. O sırada 20 yaşında olan Nene Hatun da üç aylık bebeğini evde bırakarak direnişe katıldı. Gösterdiği cesaret ve fedakârlık, kısa sürede efsaneleşmesine neden oldu.

Savaşın ardından Erzurum’da yaşamını sürdüren Nene Hatun’un dört erkek ve iki kız olmak üzere altı çocuğu oldu. Oğullarından ikisi ilerleyen yıllarda I. Dünya Savaşı’nda hayatını kaybetti. 1934 yılında yürürlüğe giren Soyadı Kanunu ile “Kırkgöz” soyadını aldı.

Nene Hatun’un hikâyesi, 1937 yılında gazeteci İsmail Habib Sevük’ün yaptığı röportaj sayesinde tüm Türkiye tarafından daha geniş kitlelere tanıtıldı. Yaşamının ilerleyen dönemlerinde geçim sıkıntısı yaşayan Nene Hatun, 1943 yılında cumhurbaşkanlığına yardım talebi içeren bir dilekçe de gönderdi.

1952 yılında Erzurum’da Aziziye Anıtı’nın yapılması çalışmaları sırasında yeniden gündeme gelen Nene Hatun’a, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından “3. Ordunun Nenesi” unvanı verildi. 1955 yılında ise Türk Kadınlar Birliği tarafından Anneler Günü kapsamında “Yılın Annesi” seçilerek Türkiye’de bu unvanı alan ilk kadın oldu.

Türk tarihinin simge isimlerinden biri hâline gelen Nene Hatun, zatürre tedavisi gördüğü Erzurum Numune Hastanesi’nde 22 Mayıs 1955’te hayatını kaybetti. Cenazesi, resmi törenle Aziziye Şehitliği’ne defnedildi.

Nene Hatun’un adı, bugün de Erzurum’un ve Türk milletinin direniş ruhunun sembolü olarak anılmaya devam ediyor.